ผ้าไหมแพรวากาฬสินธุ์ (Prawa Kalasin Thai Silk) หมายถึง ผ้าไหมที่ทอประดิษฐ์ลวดลายด้วยการขิดและการจก ใช้เส้นไหมตีเกลียวเป็นทั้งเส้นยืนและเส้นพุ่ง รวมทั้งมีเส้นไหมเพิ่มพิเศษในการทำให้เกิดลวดลายตามกรรมวิธีที่ประณีตของชาวผู้ไทยที่เป็นมรดกทางหัตกรรมที่ถ่ายทอดสืบกันมา
สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indications) หมายถึง ชื่อสัญลักษณ์ หรือสิ่งอื่นใดที่ใช้เรียกหรือใช้แทนแหล่งภูมิศาสตร์ และที่สามารถบ่งบอกว่าสินค้าที่เกิดจากแหล่งภูมิศาสตร์นั้นเป็นสินค้าที่มีคุณภาพ ชื่อเสียง หรือคุณลักษณะเฉพาะทางแหล่งภูมิศาสตร์ดังกล่าว
ผ้าไหมแพรวา มีขอบเขตการผลิตอยู่ในพื้นที่อำเภอคำม่วง อำเภอสหัสขันธ์ อำเภอสมเด็จ และอำเภอสามชัย ของจังหวัดกาฬสินธุ์ โดยบรรพบุรุษของชาวผู้ไทยได้ถ่ายทอดมรดกทางหัตถกรรมให้ชาวผู้ไทยใช้ภูมิปัญญาการทอผ้าไหมแพรวา สามารถทอประดิษฐ์ลวดลายตามกรรมวิธีที่ประณีต ผ้าไหมแพรวากาฬสินธุ์ นับเป็นสินค้าที่มีคุณภาพ ชื่อเสียง และคุณลักษณะพิเศษที่แตกต่างจากผ้าไหมแพรวาในท้องถิ่นอื่น ซึ่งมีลักษณะของสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ พ.ศ. 2546
จังหวัดกาฬสินธุ์ในฐานะที่มีเขตรับผิดชอบครอบคลุมบริเวณแหล่งผลิตผ้าไหมแพรวาข้างต้น มีสิทธิที่จะนำสินค้าผ้าไหมแพรวากาฬสินธุ์ ขอขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ โดยวันที่ 16 พฤษภาคม 2550 ได้ยื่นขอต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ และได้รับประกาศให้ขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ “ผ้าไหมแพรวากาฬสินธุ์” วันที่ 24 ตุลาคม 2550 ทะเบียนเลขที่ สช 50100021 สินค้าที่ได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์แล้วจะได้รับการคุ้มครองตลอดไป โดยไม่มีกำหนดระยะเวลาจนกว่าจะมีการเพิกถอนทะเบียน
การใช้สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ภายหลังการที่ได้รับการขึ้นทะเบียนแล้ว จังหวัดกาฬสินธุ์ได้แต่งตั้งคณะกรรมการบริหารจัดการสินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ “ผ้าไหมแพรวากาฬสินธุ์” เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์เงื่อนไขการใช้สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ และควบคุมตรวจสอบกระบวนการผลิตให้เป็นไปตามคู่มือการปฏิบัติงานสำหรับสมาชิกผู้ขอใช้สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ โดยสมาชิกที่เป็นผู้ผลิตและผู้ประกอบการค้าผ้าไหมแพรววาต้องขอขึ้นทะเบียนและปฏิบัติตามคู่มือดังกล่าว
ผ้าไหมแพรวากาฬสินธุ์ ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ ต้องติดฉลากสินค้าและเครื่องหมายสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ และต้องบรรจุสินค้าลงในถุงพลาสติกก่อนนำไปบรรจุลงในกล่องเพื่อจัดจำหน่ายต่อไป
เครื่องหมายสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์
แหล่งที่มา สำนักงานพาณิชย์จังหวัดกาฬสินธุ์